به گزارش «راهبرد معاصر»؛ ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ منابع به سیانان ادعا کردند، تصاویر ماهوارهای و پشتیبانی اطلاعاتی از سوی نهادهای چینی به ایران کمک کرده است تا پایگاههای آمریکایی را ازجمله در اردن با دقت بیشتری هدف قرار دهد.
چین برای حمایت از ایران دلایل اقتصادی و راهبردی دارد
۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ شی جین پینگ، رئیس جمهور چین در کاخ سفید با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا دیدار کرد و از واشنگتن و تهران خواست تا به گفت وگو و «یادداشت تفاهم اسلامآباد» بازگردند و به جنگ پایان دهند، تنگه هرمز را بازگشایی کند و به توافق جامع شامل پرونده هستهای دست یابند.
۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ براساس گزارش وال استریت ژورنال، نهادهای چینی در نیمه نخست سال حدود یک هزار و 300 محموله از قطعات با کاربرد دوگانه شامل دستگاههای GPS، موتورها، قطعات الکترونیکی، را به ایران ارسال کردند. برخی از این محمولهها در روز امضای آتشبس به ایران رسیدند.
۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ یک هواپیمای ایرانی در فرودگاه بینالمللی گوانگژو بایون در جنوب چین فرود آمد که به باور کارشناسان، نشانه خودداری چین از اعمال تحریمهای هوایی ایران است.
۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا ممنوعیت جهانی پروازهای خطوط هوایی ایران را اعلام کرد و گفت، چین در اجرای تحریمها مشارکت دارد.
۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران گفت، تهران جنگ را انتخاب نمیکند، آمادگی تهران برای بازگشت به توافق ژوئن را اعلام کرد و افزود، میتوانند غنیسازی را کاهش دهند و نظارت تحت پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای را بپذیرند.
چین برای حمایت از ایران دلایل اقتصادی و راهبردی از جمله خرید نفت با تخفیف، انحراف توجه آمریکا از تایوان و اقیانوس آرام، دروازه نفوذ خاورمیانه در چارچوب «ابتکار کمربند و جاده» دارد. با وجود این، حمایت محدود و حسابشده است. به طوری که آشکارا سلاحهای پیشرفته را در اختیار ایران قرار نمی دهد و به دلیل تحریمهای ثانویه و نگرانی از آسیب به روابطش با عربستان سعودی و امارات متحده عربی، رویکرد محتاطانه در پیش گرفته است و حتی تمایلی به کاهش روابط سطح بالای خود با ترامپ ندارد.
البته، برخی گزارشها از ارسال موشکهای دوشپرتاب، قطعات پهپاد و مواد شیمیایی برای سوخت موشک خبر میدهند. این حمایتها معمولاً به وسیله شرکتهای واسطه و نه کانالهای رسمی و اعلامشده انجام میشود که برای تبدیل چین به طرف مستقیم جنگ کافی نیست.
واشنگتن حساب ویژهای روی پکن باز کرده، زیرا چین به عنوان بزرگترین خریدار نفت ایران از اهرم اقتصادی واقعی برخوردار است. پکن برای همراهی نسبی با خواستههای واشنگتن دلایلی ازجمله جلوگیری از تحریمهای گسترده، کسب نقش میانجی بینالمللی و به دست آوردن امتیازی در ازای تایوان و تجارت دارد.
علاوه بر این، همراهی کامل با واشنگتن نیز به معنای از دست دادن شریک راهبردی و این موضوع به معنای پذیرش شرایط آمریکاست که میتواند جایگاه چین را به عنوان قدرت مستقل تضعیف کند.
تهران هنوز میتواند توافق با ایالات متحده به وسیله میانجیگری چین را بپذیرد
در توانایی چین برای ارائه فرمول مورد پذیرش ایران دو موضوع تاثیرگذار است؛ حمایت این کشور از توافق ۲۰۲۳ عربستان و ایران و روابط شبکهای با کشورهای خلیج فارس.
اما حملات ایران به تأسیسات خلیج فارس به اعتبار پکن به عنوان ضامن ثبات آسیب رسانده است. البته، چین هنوز هم از نفوذ لازم برای سوق دادن ایران به سمت نقش مبتنی بر قدرت نرم و سرمایهگذاری به جای نیروهای نیابتی برخوردار است. این موضوع با منافع چین در تقویت دولت به جای شبهنظامیان همسو خواهد بود.
چین میتواند سه مورد را به واشنگتن پیشنهاد دهد که شامل دعوت تهران برای بازگشت به تفاهمنامه اسلامآباد، اعمال محدودیت بر برخی محمولههای حساس و کمک به سازوکار نظارت هستهای است.
در مقابل، واشنگتن محدودیتهای خاصی را در روابط خود با تایوان میپذیرد، برخی از محدودیتهای تجاری و فناوری را کاهش دهد و نقش چین را در امنیت انرژی خلیج فارس به رسمیت بشناسد.
تهران هنوز میتواند توافق با ایالات متحده به وسیله میانجیگری چین را بپذیرد. به طوری که رئیس جمهور ایران نیز آمادگی خود را برای پذیرش نظارت و کاهش غنیسازی در ازای لغو محاصره، آزادسازی داراییهای مسدود شده و پایان جنگ اعلام کرده است. هرچند برخی از نخبگان سیاسی ایران این موضوع را رد میکنند، اما پذیرش فرمول چینی احتمالاً برای آنها آسانتر خواهد بود. زیرا از سوی یک کشور شریک به جای دشمن مستقیم مطرح میشود.
واشنگتن و پکن داشتن سلاح هستهای ایران را نمیپذیرند و هر دو خواهان گشودن تنگه هرمز و ثبات بازارهای انرژی هستند. اما در برخی موارد اختلاف نظر جدی دارند، برای نمونه واشنگتن به دنبال نابودی قابلیتهای هستهای و موشکی ایران و نیروهای همسو با آن است. در مقابل، پکن راهحل نظامی و تحریمهای یکجانبه را رد و بر حق ایران جهت استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای تأکید می کند.